Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Konusunda Doğru Bilinen Yanlışlar
Çocuk Gelişimi Ebeveynlik Tüm Yazılar

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Konusunda Doğru Bilinen Yanlışlar

  • Yanlış1-DEHB sadece ilaçla tedavi edilebilir:

DEHB’ nin, (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) nörobiyolojik bir temeli vardır ve bu yüzden DEHB’li çocuklar tıbbi tedavi görebilirler. Ancak ilaçla tedavi sadece çocuk psikiyatristi gerek görüyorsa söz konusu olmalıdır.  İlaçla tedavi gören DEHB’li çocukların %70-80’ninde belirtilerde azalma görülmektedir. Ancak belirtilerde azalma olması bozukluğun ortadan kalkması ile eş anlamlı değildir. Bunun yanı sıra davranışsal ve akademik gelişme sağlanması için psiko-eğitimsel yardımlara gereksinim vardır. Aksi takdirde sadece ilaçla tedavi amacına ulaşamamaktadır.

  • Yanlış2- DEHB aslında gerçek bir rahatsızlık değildir.

Bilimsel araştırmalar DEHB’in biyolojik temelli bir bozukluk olduğunu ortaya koymaktadır, ancak nedenleri tam olarak anlaşılamamıştır. Davranış denetlemek için beyin tarafından kullanılan nörotransmitterlerin dengesizliği ve merkezi sinir sistemindeki anormal glikoz metabolizmasından kaynaklandığı ileri sürülmektedir.

 

  • Yanlış3-DEHB temel olarak kötü ana babalıktan ve disiplin eksikliğinden kaynaklanmaktadır ve bütün DEHB’li çocukların gerçekte ihtiyaç duydukları tek şey eski tarz bir disiplin şeklidir.

Bazı insanlar, çocukların DEHB ile ilgili davranışlarının onların iyi bir disiplinle büyütülmediğinden kaynaklandığını düşünürler ve anne-babaları suçlarlar. Anne-babanın davranışları, çocuğun kendi davranışlarını denetleme becerilerini öğrenmeleri açısından önemli olsa da bu yöntem kesinlikle sert bir disiplin uygulama şeklinde olmamalıdır. Anne-babanın DEHB’li çocuklara doğru şekilde yaklaşması, onları ihtiyaçlarını anlayarak yaklaşımda bulunması gerekmektedir. Tıbbi, psiko-eğitsel bir müdahale uygulamadan sadece sert disiplin yöntemleri uygulamanın DEHB’li çocuğun davranışını iyileştirmekten ziyade iyice kötüleştirdiğini gösteren aile etkileşim araştırmaları vardır.

  • Yanlış4-DEHB, tamamen yanlış beslenme sonucu oluşur.

DEHB genetik ve biyolojik temellidir. Kötü beslenme, aşırı şeker, katkı maddeleri, fazla abur cubur gibi faktörler tek başlarına DEHB’ e yol açmaz. Ancak DEHB’na yatkınlığı olan çocuklarda bu belirtilerin ortaya çıkmasını artırır. Üstelik aşırı şeker ve katkı maddeleri tüketimi, bütün çocuklarda DEHB benzeri belirtiler görülmesine sebep olur. Kötü beslenme çocukların hem davranış hem de sağlıklarını olumsuz etkileyen bir faktördür.

  • Yanlış5-DEHB’li çocukların akranlarından farkı yoktur.

Her çocuk zaman zaman dikkatini sürdürmede ve yerinde oturmada güçlük çeker. Ancak DEHB özellikleri, 3-7 yaş arasında başlamışsa, akranlarına göre belirtileri çok fazla ve şiddetli yaşıyorsa, birçok ortamda (okulda, evde, dışarda) aynı belirtiler varsa, davranışlar çocuğun akademik ve sosyal hayatında önemli bozulmalara yol açıyorsa özellikle bu durumları yaşayan çocuklarda DEHB olduğu düşünebilir. Bu durumlarda mutlaka bir uzman yardımı alınması önerilir.

  • Yanlış6-Çocuklar büyüdüklerinde DEHB kendiliğinden kaybolur.

DEHB sadece çocuklarda bulunmaz, bazı araştırmalar DEHB’in yaşam boyu sürebileceğini göstermektedir. DEHB tanısı konulan çocukların %70-80’ i gençlik dönemlerinde bu belirtileri sürdürmektedir. %30-65’ lik kısmının ise yetişkinlikte tüm klinik belirtileri sürdürmeye devam ettiği görülmektedir. Eğer tedavi edilmezlerse DEHB’li bireyler madde bağımlılığı, depresyon, akademik başarısızlık, mesleki sorunlar ve evlilik sorunları yaşayabilirler. Uygun olarak tedavi edildiklerinde DEHB’li pek çok birey üretken bir yaşam sürebilir.

  • Yanlış7-DEHB’li bütün öğrenciler özel eğitim hizmeti almalıdır.

Çocuğun eğitimiyle ilgili önemli aksaklıklar ve bu konuda istek varsa özel eğitim gerekebilir. Buna karar verme konusunda uzmanlara danışılmalı ve çocuğun ihtiyaçlarına, akademik ve sosyal gelişimine göre bu karar uzmanlarca verilmelidir.

  •    Yanlış8-DEHB’li çocuklar davranışlarından dolayı sorumluluk almak yerine sadece bahane bulmayı öğreniyorlar.

Aslında tam tersine tedavinin psiko-sosyal yönü bu tür sorunların önüne geçmek içindir. Psikolojik danışmanlar, psikologlar ve hekimler, çocuklara DEHB’in üzerinde çaba harcanması gereken özel bir durum olduğunu, bununla başa çıkmak için uygulayabilecekleri doğru davranışları, yöntemleri öğretirler.  Aynı zamanda ailelere de doğru davranış edinimleri, ev içerisinde rutinler oluşturulması, çocuklara doğru şekilde yaklaşılması, çalışma alışkanlıkları oluşturulması, ev içerisinde dikkat geliştirme egzersizleri yapılması için destek verirler.

  • Yanlış9-DEHB’ li çocukları tümü öğrenme güçlüğüne sahiptir.

İstatistiklere göre DEHB’ li çocukların %10-33 ‘ü aynı zamanda öğrenme güçlüğüne sahiptir. DEHB’li bir çocuğun hiçbir test uygulamadan, öğrenme bozukluğuna sahip olduğunu varsaymak çok yanlış bir yaklaşımdır.

  • Yanlış10-DEHB’ li öğrenciler normal sınıflarda öğrenim göremezler.

Öğretmen uygun düzenlemeleri yapar ve sınıf süreçlerini yapılandırırsa, bu çocukların yarıdan fazlası normal sınıflarda öğrenim görebilir.  Burada önemli olan öğretmen, aile ve uzmanın işbirliği içerisinde olması ve çocuğun durumu ve ihtiyaçları göz edilerek bu konuda karar verilmesidir.

  • Yanlış11-DEHB’li olan çocuğun her istediği yapılmalıdır. Ancak bu şekilde uyum göstermesi sağlanır.

Kesinlikle çok yanlış bir yaklaşımdır. Bu tür bir yaklaşım bu çocukların dürtüsel davranışlarını pekiştirmekten başka bir işe yaramaz.  Tam tersine DEHB’li çocuklara davranış eğitimini doğru şekilde vermek, DEHB belirtilerinin çoğunluğunun azalmasına yardımcı olacaktır.

  • Yanlış12-Öğretmenler yeterince çaba gösterirlerse DEHB belirtileri sınıfta ortadan kalkar.

Çok modelli araştırmalar bu düşüncenin yanlış olduğunu göstermektedir. DEHB tedavisi hem aile, hem öğretmen, hem de uzmanın ortak ve işbirliği içerisinde çalışması ile olumlu sonuçlar vermektedir.

  • Yanlış13-Çocuklarda ya da yetişkinlerde DEHB’i teşhis etmek mümkün değildir.

Henüz DEHB’in teşhisine yönelik tek bir test geliştirilememiş olmasına rağmen, açık seçik tanılayıcı kriterler geliştirilmiştir.  Bu kriterler, gözlemler ve dikkat becerilerini ölçen çeşitli testlerle DEHB teşhis edilebilir. Çocuğun DEHB özellikleri ve sosyal, akademik ihtiyaçlarına göre çocuğa uygun tedavi programı hazırlanabilmektedir.

 

Kaynaklar:
Çocuklarda Dikkat Geliştirme, Erdinç Güllü, 2015
Yaratıcı ve Görsel Egzersizlerle Dikkat Geliştirme, Alev Doğan Akıncı
Amerikan Psikiyatri Birliği(2000).DSM-IV-TR Tanı Ölçütleri Başvuru Kitabı.(Çeviren:Prof.Dr.Ertuğrul Köroğlu).Ankara:Hekimler Yayın Birliği.
Hayta, Kemal H.(2001).Biraz Hiperaktifiz Galiba. İstanbul: Timaş Yayınevi.

You Might Also Like

OKULA DÖNÜŞ: DAHA GÜZEL BİR BAŞLANGIÇ İÇİN İPUÇLARI

DEHB ile Başa Çıkmak için Ailelere 6 Öneri

Bebeğinizin İlk Yaşında Onun Gelişimini Desteklemek İçin Neler Yapabilirsiniz?

Çocukların Potansiyel Yetenekleri Nasıl Keşfedilir?

Boşanma Çocuklara Nasıl Anlatılmalı?

Bebeklerin Dil Gelişimini Nasıl Destekleyebilirsiniz?

Bebeğinizin İlk Yaşındaki Gelişimi

Televizyonun Çocuklar Üzerinde Etkileri

Çocuklarda Öfkeli Davranışlar

ÇOCUKLAR NEDEN YALAN SÖYLER?

Daha Mutlu ve Sağlıklı Bir Aile Ortamı için 5 Öneri

Özel Dersler, Kurslar, Aktiviteler: Teşvik mi Ediyoruz, Yoksa Zorluyor Muyuz?

AĞLAYAN BEBEK NASIL SAKİNLEŞTİRİLİR?

Bebeklikten Ergenliğe Sosyal ve Duygusal Gelişim

ÇOCUKLARINIZI KARŞILAŞTIRMA YAPMADAN BÜYÜTÜN

Erken Çocukluk Dönemi Neden Çok Önemlidir?

Kardeşler Neden Kavga Eder?

Çocukların İnatçı Davranışları ile Nasıl Baş Edersiniz?

Ergenlik Döneminde Ailelere Tavsiyeler

ÇOCUKLAR NEDEN UYUMAK İSTEMEZ?

Çocuklar için Doğru Oyuncak Seçimleri

Dikkat Becerilerini Destekleyici Oyunlar

ÇOCUĞUNUZUN DİL GELİŞİMİNİ NASIL DESTEKLERSİNİZ?

ÇOCUKLARDA KAYGI BOZUKLUKLARI

Çocuğunuza Cep Telefonu Almadan Önce Kendinize Sormanız Gereken 4 Soru

Okula Başlayan Çocuk Psikolojisi

Tuvalet Eğitimi

DİL BECERİLERİNİ DESTEKLEYEN OYUNCAK ÖNERİLERİ

Bebeğinizin İlk Yaşı için Oyuncak Rehberi  

MUTLU ÇOCUKLAR YETİŞTİRMEK İÇİN 10 İPUCU

Yaşasın Tatil! Şimdi Oyun Zamanı

Çocuğunuzun Sizi Gerçekten Dinlemesini Nasıl Sağlarsınız?

ÇOCUKLARDA UTANGAÇLIK

Çocukluk Döneminde Tikler

ÇOCUKLAR DUDAKTAN ÖPÜLÜR MÜ?

Ödül ve Ceza? Çocuklara Doğru Davranışlar Kazandırmak için 21 Öneri

BEBEKLERE UYKU ALIŞKANLIĞI NASIL KAZANDIRILIR?

DİKKAT EKSİKLİĞİ ve HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir