Çocuklarda Öfkeli Davranışlar
Çocuk Psikolojisi Ebeveynlik Tüm Yazılar

Çocuklarda Öfkeli Davranışlar

Bütün çocuklarda zaman zaman vurma, itme, bağırma, çığlık atma gibi agresif davranışlar görülebilir. Bu davranışların sıklığı, şiddeti, zarar vericiliği ve çocuğun yaşı, alınması gereken önlemler ve tepkiler açısından önemlidir.

Çocuklarda agresif davranışların gelişimini ve anne-babaların bu davranışları önlemek için yapabileceklerini hamilelikten okul dönemine kadar şu şekilde özetleyebiliriz:

Hamilelikten 6 aylık döneme kadar:

  • Bebeklerin davranışları, anne karnında yaşadığı stres ya da kötü beslenme gibi olumsuz yaşam koşullarında etkilenebilir.

  • Bebeklerin sağlıklı gelişimi, anne karnında iken, annenin sakin, huzurlu bir ortamda bulunması, iyi beslenmesi gibi doğum öncesi olumlu koşullar ve doğduktan sonraki tutarlı ilgi ve iyi bakım gibi etmenlerle yakından bağlantılıdır.

  • Doğum sonrası bebeklerin gösterdikleri ilk agresif davranış, çığlık atmadır. Bu da bebeklerin açlık ya da fiziksel rahatsızlık hissettiği durumlarda yaşanır.

  • Bebeklerin rahatsızlık yaşadığında verdikleri tepkiler, farklılık gösterebilir. Kimisi çok kızarak çığlık çığlığa ağlar, kimisi daha sakin ağlar, kimisi ise kendini başka şeylerle oyalayarak daha az tepki verir. Kişisel farklılıklar, karakter özelliklerinden, anne babanın tutumlarından, doğum öncesi koşullardan etkilenerek erken yaşlarda kendini belli etmeye başlar.

Bebeğiniz için bu dönemde neler yapabilirsiniz?

  • Sağlıklı beslenin.

  • Mutlaka dinlenin. Kendinize iyi bakın.

  • Stres en zararlı etmedir. Stresten, kendinizi yıpratan ortamlardan uzak durmaya çalışın.

  • Bebeğinizin ihtiyaçlarını tutarlı ve yeterli bir şekilde karşılamaya gayret gösterin.

6-12 aylık dönem:

  • Gelişen motor becerilerini kullanarak bu dönemde bebekler, ısırma, vurma, tekmeleme, itme, çekme gibi agresif davranışlar göstermeye başlayabilir.

  • Bu davranışları yeni öğrendikleri için denemeler yapma, oynama amacıyla da yapıyor olabilirler. Aynı zamanda kızdıkları, bir şeye ulaşmayı çok istediklerinde de bu tarz davranışlar içerisine girebilirler. Hangi amaçla yaptıklarını ortamı iyi bir şekilde gözlemleyerek anlayabilirsiniz.

  • Bebeklerin agresif davranışlarına karşı anne babalar, sakin davranmalı, ama aynı zamanda onaylamadıklarını da belli etmelidirler. Çünkü bebekler, zarar verdiklerinin farkında olmayabilirler. Zamanla bu davranışlarının kontrol edilmesi gerektiğini, anne babalarının onaylamamasından anlayacaklardır.

Bebeğiniz öfkelendiğinde neler yapabilirsiniz?

  • Sakin olun ve onu da rahatlatmaya çalışın.

  • Yüz yüze olacak şekilde, göz kontağı kurarak ve rahatlatıcı bir tonda onunla konuşun, sakin şarkılar mırıldanın, gülümseyin.

Bebeğiniz ısırıyor ve vuruyorsa neler yapabilirsiniz?

  • Bebeğiniz dişleri çıktıktan sonra, tek dişi bile olsa acıtabileceğini bilmeden ısırmaya başlayabilir.

  • Aynı şekilde bebeğiniz ellerini, kollarını kontrol etmeyi öğrenirken, acıtabileceğini bilmeden bir şeylere ya da size vurabilir.

  • Isırmaya, vurmaya başlar başlamaz, çocuğunuza bunun kabul edilemez olduğunu sakin ve kararlı bir şekilde gösterin. Gülmeyin, pekiştirecek bir davranışta bulunmayın. Vurduğunda ya da ısırdığında ciddi bir yüz ifadesi ile acıdığını belli edecek şekilde ‘acıdı,’ ‘hayır’ deyin. Bu davranışlar bitene kadar bunu kararlı bir şekilde aylarca tekrar tekrar söylemeniz gerekebileceğini unutmayın.

  • Agresif davranışlardan vazgeçmek çocukların yaşları ilerledikçe zorlaşacağı için, bu davranışları bebeklikten itibaren tutarlı bir şekilde önlemeye çalışmanız, onaylamamanız etkili olacaktır.

1-3 yaş:

  • Bu yaş grubundaki çocuklar, vurma, itme, çekme gibi fiziksel agresif davranışlar göstermeye yatkındırlar.

  • 3 yaşından önce bütün çocuklar kızdıkları ya da bir şeyi elde edebilmek için birisine vurabilir, itebilir. Önemli olan davranışın sıklığı, zarar vericiliğidir.

  • Bu dönemde en sık görülen agresif hareketler, vurma ya da başka bir çocuktan çekerek oyuncak almaktır. Bazı çocuklarda ısırma ve öfke krizi de görülebilir.

  • Erkek çocukları kız çocuklarına göre daha fazla fiziksel tepki göstermeye yatkındır.

Çocuğunuzun agresif davranışları arttığında ne yapabilirsiniz?

  • Yanlış davranışlara kızmak ve cezalandırmak uzun vadede sonuç vermeyeceği için, doğru davranışların pekişmesi için doğru davranışları ödüllendirin. Doğru davranışların öğrenilebilmesi için model olun. İlgili ve sıcak davranın. Çocuğunuzla kaliteli zaman geçirin.

  • Çocuğunuzun agresif davranışlarla bir şeyleri elde etmesine izin vermeyin. Eğer bu davranışları kullanarak istediklerini elde etmeyi öğrenirlerse, vazgeçmeleri çok zor olacaktır.

Diğer çocuklar, çevredeki diğer insanlar ne tepkiler veriyorlar? Bu konuda neler yapabilirsiniz?

  • Çevredeki diğer kişilerin, sık görüştüğünüz insanların, çocuğunuzun agresif hareketlerine ne tepkiler verdiğini mutlaka gözlemleyin. Gülüyorlar mı, yoksa görmezden mi geliyorlar? Onların tepkilerinin, çocuğunuzda bu davranışların pekişmesine sebep olmaması için mutlaka onları bilgilendirin.

  • Diğer çocukların bulunduğu ortamlarda iyi bir gözlemci olun. Doğru şekilde tepki verebilmek, doğru yönlendirmeler yapabilmek için olan biteni iyi görmek, iyi bir gözlemci olmak çok önemlidir.

3-5 yaş:

  • 3 yaşından sonra çoğu çocuk vurma, itme gibi fiziksel zarar verici tepkilerini azaltır.

  • Beyin gelişimi devam ettikçe, duygusal tepkilerini daha iyi kontrol etmeyi ve fiziksel tepkiler yerine alternatif yollar kullanmayı öğrenirler.

  • Örneğin, istedikleri bir oyuncağı diğer çocuğun elinden çekip almaktansa konuşarak istemeye başlarlar. Ayrıca sinirlendikleri bir ortamdan çekilmeyi de öğrenirler.

  • Ancak 4 yaş civarlarında öfke ve kızgınlığı göstermek için sözlü yolları kullanmaya başlarlar. Örneğin kızdığı bir arkadaşı hakkında kötü şeyler söyleyebilirler ya da suçlayabilirler.

  • Kızlar, bu sözlü yolu erkeklerden daha önce öğrenir ve daha sık kullanırlar.

  • Sözlü şiddet de fiziksel şiddet kadar zarar vericidir.

  • Çocuklar, olumsuz duygularını kontrol etmeyi ve ihtiyaçlarını dile getirmek için konuşmayı öğrendikçe daha az agresif davranış gösterirler.

  • Okul öncesi dönemde ebeveynler, çocuklarının duygularını kontrol etmeyi öğrenmeleri konusunda çok önemli bir rol oynarlar.

  • Ayrıca bu dönemde çocukların diğer çocuklarla sosyalleşmesi, doğru davranışları, uygun tepkileri, kendilerini kontrol etmeyi öğrenmeleri açısından çok önemlidir.

Çocuklar birbirlerine kırıcı sözler söylediği zaman neler yapabilirsiniz?

  • Sözlü agresif davranışların, kötü sözler söylemenin kabul edilemez olduğunu, fiziksel şiddet kadar zarar verici olduğunu çocuğunuza açıklayın.

  • Bir arkadaşını dışlamanın, oyunlara katmamanın, kırıcı sözler söylemek kadar üzücü olduğunu çocuğunuza anlatın.

  • Çocuğunuza öfkesini ya da kırgınlığını gösterebilmesi için alternatif yollar öğretin. Örneğin böyle durumlarda sakinleşmenin ve hislerini, isteklerini dile getirmenin çok daha yapıcı bir şekilde sorunları çözeceğini gösterin.

  • Çocuğunuzun iletişim becerilerinin gelişmesi için bol bol sohbet edin, duyguları hakkında konuşun. Duygularını, istek ve ihtiyaçlarını doğru şekilde ifade edebilmesi için ona model olun.

  • Sosyal becerileri zayıf olan çocukları sosyal ortamlardan uzaklaştırmak yerine, onları kendilerine model olabilecek gruplara katın. Daha fazla sosyal ortamda olmak, sosyal becerilerin gelişmesine yardımcı olacaktır.

 

You Might Also Like

ÇOCUKLARDA KAYGI BOZUKLUKLARI

Yaşasın Tatil! Şimdi Oyun Zamanı

Çocukluk Döneminde Tikler

Çocuğunuzun Sizi Gerçekten Dinlemesini Nasıl Sağlarsınız?

MUTLU ÇOCUKLAR YETİŞTİRMEK İÇİN 10 İPUCU

Ergenlik Döneminde Ailelere Tavsiyeler

DİL BECERİLERİNİ DESTEKLEYEN OYUNCAK ÖNERİLERİ

BEBEKLERE UYKU ALIŞKANLIĞI NASIL KAZANDIRILIR?

Özel Dersler, Kurslar, Aktiviteler: Teşvik mi Ediyoruz, Yoksa Zorluyor Muyuz?

Çocuğunuza Cep Telefonu Almadan Önce Kendinize Sormanız Gereken 4 Soru

Bebeklikten Ergenliğe Sosyal ve Duygusal Gelişim

Çocukların İnatçı Davranışları ile Nasıl Baş Edersiniz?

Kardeşler Neden Kavga Eder?

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Konusunda Doğru Bilinen Yanlışlar

ÇOCUKLAR EV İŞLERİNE YARDIM ETMELİ Mİ?

Erken Çocukluk Dönemi Neden Çok Önemlidir?

ÇOCUKLARDA UTANGAÇLIK

DEHB ile Başa Çıkmak için Ailelere 6 Öneri

Çocuklar için Doğru Oyuncak Seçimleri

Dikkat Becerilerini Destekleyici Oyunlar

AĞLAYAN BEBEK NASIL SAKİNLEŞTİRİLİR?

ÇOCUĞUNUZUN DİL GELİŞİMİNİ NASIL DESTEKLERSİNİZ?

İNDİGO ÇOCUKLAR GERÇEKTEN VAR MI?

ÇOCUKLAR DUDAKTAN ÖPÜLÜR MÜ?

Boşanma Çocuklara Nasıl Anlatılmalı?

DİKKAT EKSİKLİĞİ ve HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU

Okula Başlayan Çocuk Psikolojisi

Bebeklerin Dil Gelişimini Nasıl Destekleyebilirsiniz?

Daha Mutlu ve Sağlıklı Bir Aile Ortamı için 5 Öneri

Çocukların Potansiyel Yetenekleri Nasıl Keşfedilir?

Ödül ve Ceza? Çocuklara Doğru Davranışlar Kazandırmak için 21 Öneri

ÇOCUKLAR NEDEN UYUMAK İSTEMEZ?

ÇOCUKLARINIZI KARŞILAŞTIRMA YAPMADAN BÜYÜTÜN

Bebeğinizin İlk Yaşındaki Gelişimi

Bebeğinizin İlk Yaşı için Oyuncak Rehberi  

Televizyonun Çocuklar Üzerinde Etkileri

Bebeğinizin İlk Yaşında Onun Gelişimini Desteklemek İçin Neler Yapabilirsiniz?

Tuvalet Eğitimi

OKULA DÖNÜŞ: DAHA GÜZEL BİR BAŞLANGIÇ İÇİN İPUÇLARI

ÇOCUKLAR NEDEN YALAN SÖYLER?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir